Elvis, Eminem i prawo do własnego głosu. Suno znów w ogniu pozwów

Gdyby Elvis żył, pewnie nagrywałby kolejne płyty w Graceland, a nie w serwerowni. Tymczasem jego spadkobiercy twierdzą, że ktoś inny robi to za niego — bez pytania o zgodę. Suno, jedna z najgłośniejszych firm generatywnej muzyki, znalazła się w ogniu dwóch kolejnych pozwów: jeden składają dysponenci praw do dorobku Króla, drugi wydawca części największych nagrań Eminema.

Zarzut jest poważny: zdaniem powodów platforma nie tylko generuje utwory „w stylu” tych artystów, lecz także mechanicznie odtwarza ich tożsamość — głos, manierę, a nawet warstwę liryczną. Prawnicy reprezentujący Presleyów argumentują wprost, że Suno „wbudowało w siebie” artystyczne tożsamości, lata pracy i kreatywność, by następnie zamienić je w „taśmę produkcyjną zimnej gotówki”. To sformułowanie z pozwu najlepiej oddaje temperaturę sporu.

Co istotne, w sprawie dotyczącej Presleya pojawia się konkretny instrument prawny: ustawa stanu Tennessee o nazwie Ensuring Likeness Voice and Image Security Act — w skrócie ELVIS Act. Przepis zakazuje klonowania głosu piosenkarza przez systemy AI, a więc uderza dokładnie w rdzeń technologii, na której opiera się generatywna muzyka. To rzadki przypadek, gdy nazwa aktu prawnego brzmi jak hołd, a jednocześnie staje się narzędziem w sądowej batalii.

Nowe pozwy są wyraźnie spokrewnione z wcześniejszym pozwem Jasona Isbella i innych twórców ze września. Tam również chodziło o naśladowanie artystów, ale nie o naruszenie praw autorskich w klasycznym sensie — akcent padał na przywłaszczenie wizerunku i głosu. Widać tu szerszą strategię: twórcy zamiast walczyć o tantiemy za konkretne utwory, atakują sam mechanizm imitacji. W cytowanym fragmencie skargi prawnicy piszą o „wilczym wyścigu do dna”, który w sekundach replikuje to, czego opanowanie zajmuje ludziom lata praktyki i porażek.

Suno nie zamierza jednak milczeć. Rzeczniczka firmy Cat McCormack przekonuje, że celem platformy jest pomoc w tworzeniu nowej, oryginalnej muzyki, a nie czerpanie z cudzej sławy. Firma podkreśla, że blokuje podpowiedzi zawierające nazwiska artystów i tytuły konkretnych piosenek, a przesłane pliki audio oraz teksty sprawdza przy pomocy zewnętrznych dostawców. Deklaruje też stałe rozbudowywanie zabezpieczeń. To argument znany z wcześniejszych sporów: narzędzie jest neutralne, a za nadużycia odpowiadają użytkownicy.

Sprawa nie jest odosobniona. Suno ma już na koncie pozwy ze strony Sony i Universal Music Group, a także Reservoir Media, które upomina się o ponad tysiąc utworów — od Joni Mitchell po Johnny'ego Casha. Każda z tych spraw dokłada cegiełkę do pytania, które prędzej czy później rozstrzygnie jakiś sąd: czy trenowanie modelu na cudzej twórczości i generowanie „nowych” głosów to technologiczny postęp, czy cyfrowa kradzież tożsamości. Odpowiedź będzie miała znaczenie nie tylko dla branży muzycznej, ale dla całej gospodarki modeli generatywnych.

Podsumowanie: Pozwy spadkobierców Elvisa i wydawcy Eminema wpisują się w rosnącą falę sporów o granice imitacji w muzyce AI. Orzeczenia w tych sprawach mogą przesądzić, jak daleko twórcy modeli mogą sięgać po cudzy głos i styl — i czy „neutralne narzędzie” wystarczy jako linia obrony.